Beyaz Saray ve ABD Donanması, yeni bir fırkateyn sınıfı için Güney Kore, Japonya ve Türkiye’den gemi tasarımlarını değerlendiriyor.
Konuya yakın üç sektör kaynağının USNI News’e doğruladığına göre, uluslararası bir savaş gemisi yarışması, Trump yönetiminin filoyu hızla büyütme hedefi kapsamında gemilerin ilk 2 adedinin yabancı tersanede inşa edilmesini de içerebilir. Bu adım, ABD’nin yüz yılı aşkın süredir uyguladığı yerli tersanede inşa geleneğinden bir kopuşa işaret ediyor.
Kaynaklara göre değerlendirilen tasarımlar arasında Mitsubishi Heavy Industries’in FFM Mogami sınıfı fırkateyninin ihracat versiyonu ve çeşitli Güney Kore tersaneleri tarafından inşa edilen Chungnam sınıfı fırkateyn bulunuyor. Birden fazla Türk tersanesi tarafından eşzamanlı olarak inşa edilen İSTİF Sınıfı Fırkateyn de, Temmuz’daki NATO Zirvesi kapsamında Cumhurbaşkanı Erdoğan ile Başkan Donald Trump arasındaki bir görüşmenin ardından yarışmaya dahil edildi.
Yasal Engel ve “Finlandiya Modeli”
Yabancı gemi tasarımlarının değerlendirilmesi, Ağustos ayında Beyaz Saray’dan çıkan ve Pentagon’un yabancı yapımı savaş gemilerinin donanma hizmetine girmesini yasaklayan bir ABD kanununu “ulusal güvenlik çıkarı” istisnasıyla aşmasının önünü açan bir memorandumun ardından geldi.
Bu memorandumun ardından ABD Donanma Bakan Vekili Hung Cao, yabancı kaynaklı savaş gemileri, ro-ro kargo gemileri ve konsolide kargo ikmal tankerlerini kapsayan bir tedarik çalışmanın yürütülmesi talimatını verdi; bu değerlendirmenin 12 Kasım 2026’da tamamlanması bekleniyor.
Anlaşma, ilk 2 geminin yabancı tersanede inşa edilmesinin ardından üretimin ABD tesislerine taşınmasını öngören “Finlandiya modeli” yaklaşımını gündeme getirebilir. Bu model, ABD Sahil Güvenlik’in Arctic Security Cutter programında uyguladığı yaklaşıma benziyor; burada Finlandiyalı tersaneler Kanada tasarımına dayanan ilk gövdeleri inşa ediyor, ardından üretim bir ABD tersanesine devrediliyor.
Donanma’dan Açıklama
ABD Donanması Araştırma, Geliştirme ve Tedarikten Sorumlu Yardımcı Bakanlığı (ASN RDA) sözcüsü Yüzbaşı Ron Flanders yaptığı açıklamada Beyaz Saray’ın müttefiklerden yararlanma çabasını doğruladı:
“Başkan, Donanma’ya müttefiklerin kanıtlanmış gemi inşa becerisi ve sanayi uzmanlığından yararlanmayı da içeren şekilde yerli üretim kapasitesini agresif biçimde artırma talimatı verdi. Başkan’ın niyetini, uzun vadeli yatırım, teknoloji transferi ve ABD tersanelerinde iş gücü genişlemesini sağlarken gemileri daha hızlı teslim etme hedefiyle gerçekleştirecek seçenekleri aktif olarak geliştiriyoruz.”
Kongre’den Direniş
Süreç tartışmasız değil. Kongre, yürütme organının bu istisnayı kullanma yetkisini kısıtlamaya çalışıyor. Senato Silahlı Kuvvetler Komitesi’nin 2027 Mali Yılı Savunma Politika Yasa Tasarısı taslağında, Beyaz Saray’ın yabancı savaş gemisi inşasını sürdürmesini sınırlamak amacıyla bu istisna çıkarıldı.
Meclis Silahlı Kuvvetler Komitesi’nin taslağına ise yabancı tersanede inşa edilecek bir ABD savaş gemisi satın alımına yönelik sözleşmelere onaylı fon aktarılmasını engelleyecek bir madde eklendi.
Yasa koyucular bu mevzuatın nihai halini henüz açıklamadı; sürecin bu sonbahar netleşmesi bekleniyor.
İhtiyaç Duyulan Kabiliyet Boşluğu
Fırkateyn, ABD Donanması’nın suüstü filosundaki mevcut bir kabiliyet boşluğunu dolduruyor. Yüksek seviyeli deniz muharebesi için tasarlanan Arleigh Burke sınıfı güdümlü füze muhriplerinin, bir fırkateynin gerçekleştirebileceği temel görevler için de sıkça kullanıldığı, servis liderleri tarafından ifade ediliyor.
Muharip Gemiler Program Tedarik Yöneticisi Yardımcısı Tuğamiral Brian Metcalf, Temmuz’da sosyal medyada paylaştığı bir videoda şu değerlendirmeyi yapmıştı: “Donanma tek boyutta bir gemiyle operasyon yürütemez. Fırkateyn bu boşluğu dolduracak. Daha az riskli sularda, yüksek değerli refakat görevlerinde kullanılabilir. Fırkateynin doldurabileceği pek çok görev var ve bu, muhriplerin üst düzey misyon setini icra etmesini sağlayacak.”
Geçen yılın sonunda dönemin Donanma Bakanı John Phelan, Constellation sınıfı (FFG-62) güdümlü füze fırkateyni programını iptal ederek bunun yerine Sahil Güvenlik’in National Security Cutter’ına dayanan bir devriye fırkateyni oluşturacak FFX programını öne çıkarmıştı. Constellation sınıfı, Donanma’nın suüstü denizaltı savunma harbi kabiliyetini karşılamak üzere tasarlanmıştı. HII’nin Ingalls Shipbuilding tesisi ilk FFX fırkateyni için ön üretim çalışmalarına başlamış olsa da henüz bir sözleşme imzalanmadı.
Asya Ziyaretleri Sürüyor
Son yıllarda hem Biden hem de Trump yönetimlerindeki Donanma yetkilileri Güney Kore tersanelerini ziyaret etti; Phelan geçen yıl Donanma Bakanlığı görevi sırasında birçok Güney Kore tersanesine gitmişti. Donanma’da gemi inşa kıdemli danışmanı olarak görev yapan emekli üç yıldızlı amiral Richard Breckenridge, Ağustos ayı sonunda birden fazla tersaneyi ziyaret etmek üzere Güney Kore’deydi. Temmuz’da ise Temsilciler Meclisi Tahsisat Komitesi’nin savunma alt komitesinden bir ABD heyeti, Güney Kore’deki HD Hyundai ve Hanwha Ocean tersanelerini ziyaret etmişti.
Türk ve Asyalı gemi üreticilerinin yanı sıra Avrupa’daki ABD müttefikleri de geniş bir fırkateyn yelpazesi üretiyor. Wisconsin merkezli Constellation sınıfı fırkateyn üreticisi Fincantieri Marinette Marine, tasarımını İtalyan ve Fransız donanmalarında kullanılan, geniş çapta ihraç edilen FREMM çok maksatlı fırkateynine dayandırmıştı.
Editörden Not: Bu gelişme, Türk savunma sanayiinin gemi inşa kapasitesinin artık sadece ihracat pazarlarında değil, doğrudan ABD Donanması’nın tedarik denklemi içinde değerlendirildiğini gösteriyor. İSTİF sınıfının bu yarışmaya dahil edilmesi, Temmuz’daki NATO Zirvesi’nde Türk-Amerikan liderlik teması sonrası somutlaşan bir gelişme olması açısından da dikkat çekiyor. Sürecin Kongre’deki yasal engellerle nasıl şekilleneceği, önümüzdeki aylarda netleşecek.
Şu anda Türkiye’de, hem askeri hem de özel tersanelerde eşzamanlı olarak sadece Türk Donanması için;
- 7 adet İSTİF Sınıfı Firkateyn,
- 8 adet HİSAR Sınıfı Açık Deniz Karakol Gemisi,
- 1 adet TF-2000 TEPE Sınıfı Muhrip (Destroyer),
- 3 adet TYPE-214TN REİS Sınıfı Denizaltı,
- 1 adet Milli Hücumbot,
- 1 adet Milli Denizaltı (MİLDEN),
- 1 adet Milli Uçak Gemisi (MUGEM),
- 5 adet Yeni Nesil Mayın Gemisi ve diğer birçok destek gemisi eşzamanlı olarak inşa ediliyor.
Öte yandan Malezya’ya ihraç edilecek ve sözleşmeleri Haziran 2024’te imzalanan 3 adet MİLGEM ADA Sınıfı Korvet, 4 ay arayla denize indirildi.
İSTİF Sınıfı Firkateyn
Türkiye’nin MİLGEM (Milli Gemi) Programı kapsamında geliştirilen İSTİF Sınıfı Fırkateynler, modüler tasarımları ve entegre savaş sistemleriyle dikkat çekiyor. Gemiler yaklaşık 113 metre uzunluğa ve 3.000 tonun üzerinde deplasmana sahip.
Tahrik sistemi, dizel motorlar ve gaz türbinlerinden oluşan karma (CODAG) yapısıyla gemiye 29 knot azami hız ve 5.700 deniz mili (yaklaşık 10.600 km) seyir menzili sağlıyor.
İSTİF sınıfı fırkateynlerde, ASELSAN tarafından geliştirilen CENK-S AESA radar sistemi ve HAVELSAN üretimi ADVENT Savaş Yönetim Sistemi bulunuyor. Ayrıca ROKETSAN üretimi ATMACA Gemisavar Füzeleri, MİDLAS Dikey Atım Lançer (VLS) Sistemi, MKE üretimi 76mm Deniz Topu ve ASELSAN GÖKDENİZ Yakın Hava Savunma Sistemi (CIWS) gibi yerli silah sistemleriyle donatılıyor.
İlk gemi TCG İSTANBUL (F-515), halihazırda Türk Donanması’na hizmet veriyor. İnşa faaliyetleri eşzamanlı devam eden sınıfın diğer 7 gemisinde ise “Taarruz Tip MİDLAS (VLS)” bulunacak. Bu gemiler, VLS üzerinden daha uzun menzilli hava savunma füzeleri ile GEZGİN ve ATMACA gibi gemisavar/seyir füzeleri atım kabiliyetine sahip olacak.
Bu 7 gemiden 2’si ise Endonezya’ya teslim edilecek. Yerlerine Türk Donanması için yeni gemiler inşa edilecek.
F-516 ve F-517’nin ise bu yılın sonuna kadar Türk Donanması’na geçici teslimi planlanıyor.
Kaynak: SavunmaSanayiST.com, USNI News
The post Türk Fırkateyni ABD Donanmasının Radarında first appeared on SavunmaSanayiST.
